• Welkom bij Audiofreaksforum, Audio, Hifi, Luidsprekers, Buizen. Graag inloggen of registreren.
 

Klais Kerkorgel reparatie en -onderhoud.

Gestart door Heintje, 6 november 2023, 19:51:24

Vorige topic - Volgende topic

Tom!

Geluid is een van de meest overschatte eigenschappen van muziek.
--- E. Schönberger

Heintje

Ja, op de plek waar drie zekeringen behoren te zitten, zit iets wat eruit ziet als van hout gemaakt.
Ik weet niet wat het precies zou moeten zijn, maar het werkt al die tijd al correct en ik had hogere prioriteiten.
Ik heb inmiddels iemand gevonden die de wil en materialen heeft om het evt. te vervangen door iets nieuws wat de juiste functie uitvoert op die plek.
Direct eronder zitten twee driefasen maximaalstroom beveiligingen waar eerder ook aan is gerommeld.
Daar wil ik dan meteen ook naar laten kijken.

Maar nu eerst nog even andere dingen afmaken.  8)

Heintje

23 maart 2024, 17:47:06 #212 Laatste wijziging: 23 maart 2024, 17:58:45 door Heintje
Even (verse) plaatjes bij de praatjes (sorry, maar je kunt daar ingeklemd tussen orgelkasten en de windkast je kont niet draaien qua ruimte, dus het is effe behelpen):

De hele stroomvoorziening:


Met direct onder de hoofdschakelaar de "houten zekeringen":


Ik meen onder de houtjes verborgen een getwiste draad te zien, wellicht is dat zekeringdraad uit die tijd (1940), ik meen dat er toen wel vaker zekeringdraad werd gebruikt om de functie van "zekering" te vervullen.
Eigenlijk wil ik dat hele ding vervangen door iets wat veiliger is, maar ik kom er niet goed achter wat hier nu precies te zien is.
Wat mij wel duidelijk is, is dat:
- bovenaan de driefasen hoofdschakelaar zit
- onderaan een 1 A stuurstroom trafo zit
- boven de trafo een relais zit
- met boven het relais een maximaalstroombeveiliging. Deze maximaalstroombeveiliging hoort eigenlijk vast gemonteerd achter in die doos te zitten, waarbij de zwarte drukknop rechts op de behuizing de metaalkleurige resetknop rechts o pdf maximaalstroombeveiliging behoort te kunnen bedienen.
Wellicht dat de maximaalstroombeveiliging het relais bedient?

Waarom boven de houtjes (zekeringen) rose/geel/blauw gekleurde afgeschermde draden zitten en waar die naartoe gaan, daar ben ik nog niet achter.

Heintje

Momenteel werkt alles nog en eigenlijk wil ik alles zo laten zolang ik van een deskundige bevestigd krijg dat het zo veilig is.
Een van de vragen die ik bv. heb is of in de unit achter de "houten zekeringen" toch niet een maximaalstroombeveiliging zit, met name omdat de knop rechts op die plek wél een (indien aanwezige) resetknop qua plaats van montage goed zou kunnen bedienen. 

Misschien dat ik een keer op mijn gemakkie wat beter ga kijken, met name met beter licht en wat meer onderzoeken wat nu wat is en of bv. die houtjes los vóór de zekeringdraad zitten of onderdeel zijn van zo'n zekering (met de draad er doorheen gevoerd).

WanFie

Ik zou voor dit deel zeker een elektricien er bij halen. Het lijkt mij een driefase zonder nul oplossing. Dat kan behoorlijk scheef belast worden.

Waar de zekeringen voor die rose blauwe en gele draad zitten zie ik ook niet. Dit is in ieder geval niet meer toegestaan. De draadkleuren moeten kloppen en er moet een nul aanwezig zijn. Waar de nul voor de 230V vandaan gehaald wordt is een vraagteken. Vaak werd daar voor "nood" maar de aarde gebruikt. Ook niet meer toegestaan.
:) Aandacht maakt alles mooier  :)

Heintje

6 mei 2024, 20:48:30 #215 Laatste wijziging: 6 mei 2024, 23:43:57 door Heintje
Met de stroomvoorziening ben ik nog niet verder gekomen.
Zondagochtend ging ik ook nog eens door mijn rug (een verkeerde beweging gemaakt om de pijn in de heup te ontwijken).

Toch even naar het orgel gaan kijken (heel langzaam de stenen wenteltrap naar het oksaal op gehobbeld).
Ik kreeg van de organist namelijk een melding van een niet werkend voetpedaal, dus ik ben op onderzoek uit gegaan:
- orgel aan gezet, de windmotor begon goed hoorbaar te lopen
- wat willekeurige registers (links) voor de voetpedalen aan gezet
- en alle pedalen uitgeprobeerd en inderdaad, ééntje deed niets
- daarna het koppel naar het middelste manuaal aangezet (= registerknop 10 op het plaatje op pagina 10) én wat willekeurige registers aangezet voor dat middelste manuaal en door te spelen op het middelste manuaal (= tweede klavier) uitgeprobeerd wat er werkt. Ik had toen geluid van het pedaalregister (niet te vroeg juichen), maar toen ik alle registers van het tweede manuaal allemaal uitzette (dan bedien je door het koppel "II-Ped" met het middelste manuaal eigenlijk alléén de voetpedalen), gaven alle pedaalregisters wél geluid.
Conclusie: de schakelaar van dat ene voetpedaal werkt niet meer, de rest wel.
- ook ben ik omgelopen en ik heb toen dat pedaal zelf even een aantal keren bediend en geluisterd of ik in de orgelkast iets hoorde, maar ik hoorde niets. De conclusie die ik daaruit trok is dat het geen defect membraan is maar een elektrisch defect (want er gebeurde zo te horen niets mechanisch).
- dus de orgelkast dichtgemaakt en de achterzijde van de speeltafel open gemaakt.
Daarna heb ik met mijn meest deskundige blik in de speeltafel naar de pedalen gekeken, maar dat hielp op dat moment niets  8) ;D
- dus eens gekeken waar ik de schakelaars voor de voetpedalen verwacht en daar zaten diep onderin de kast plankjes met zo'n prachtige tweevoudige "jaren-dertig-vorige-eeuw-techniek" vergrendeling middels twee draaibare ijzertjes erop. Die ijzertjes heb ik keurig zo gezet dat ze boven de bijbehorende gleufjes stonden en toen kon ik voorzichtig het afdekplankje oplichten en verwijderen. Doe orgelbouwers verstonden hun vak, want na 84 jaar is het nu vrijkomende mechaniek volkomen stofvrij gebleven!
Helaas ben ik vergeten om hier foto's van te maken, maar dat komt later nog wel*.
- mijn vrouw was erbij (vrijwillig, ze was namelijk nieuwsgierig waar ik al die eerdere dagen was gebleven) om de pedalen te bedienen en die heb ik gevraagd om van links naar rechts alle pedalen eens in te drukken zodat ik kon zien wat er gebeurde.
Vervolgens zag ik hoe het mechanisme werkte. Er zaten ook nog veertjes in sleufjes, maar hoe dat nou precies moet werken heb ik nog niet door.
Mijn vrouw meldde wel dat het niet werkende pedaal lichter te bedienen was dan de wel werkende pedalen. Dat heb ik in mijn oren geknoopt voor later.
- wel vond ik uit dat als ik bij een willekeurige "pedaal-schakelaar" zo'n veertje naar rechts druk, er twee dingen gebeuren:
1. er komt geluid uit het bij dat pedaal horende registers die op dat moment aan staan
2. ik krijg op dat moment (bij het loslaten van het veertje zodat het geluid stopt) onverwachts een enorme opflikker van de 27 Volt gelijkstroom die op dat veertje staat (vooral ook omdat ik met mijn andere hand op een stang steunde die massa bleek te zijn). Blijkbaar hebben de magneten die de membranen bedienen aardig wat inductie. 8) :o :)   
- bij het niet werkende pedaal blijkt geen elektrische spanning op dat veertje te staan.
En daar heb ik het bij gelaten en alles weer terug in elkaar gezet.

* ik verrekte van de rugpijn en de reparatie is niet gelukt, dus ik moet toch nog een keer terug en dan maak ik foto's.

Ik ben van plan om als ik wat beter in orde ben, eens verder te kijken naar hoe e.e.a. mechanisch zit en hoe e.e.a. elektrisch zit:
- wat gebeurt er mechanisch nou precies als je zo'n pedaal intrapt (en waarom biedt het defecte pedaal minder mechanische weerstand)?
- en ik wil even uitproberen of ik geluid krijg als ik het veertje van het niet werkende pedaal van 27 Volt gelijkspanning voorzie (van een ander veertje) en dan het veertje naar rechts beweeg zodat er geluid zou moeten komen.

Wordt vervolgd, maar dat kan even duren.  8)

minplus

Waanzinnig dit. En schitterend.
Succes.
If nothing goes right, go left; If nothing's left, go right

MYRYAD


Heintje

7 mei 2024, 00:10:59 #218 Laatste wijziging: 7 mei 2024, 16:29:35 door Heintje
Dit orgel staat in de Gerardus Majella kerk in Heerlen (wijk "Heksenberg").
Deze kerk is een monument, het orgel niet (omdat we dat niet willen).

Het is een kerk van architect Alfons Boosten met kunst van o.a. Charles Eyck.
Uit "de serie Boosten-kerken" zeggen diverse bezoekers op onze open dagen dat dit het mooiste exemplaar is (dit hoor ik zeggen, ik weet het zelf niet).
Ik probeer de kerk in zo goed mogelijke conditie te houden en momenteel zijn er geen vaste vrijwilligers meer (dood of opgehouden door ouderdom).

Een maand geleden is de "betonrot" in de klokkentoren hersteld (in wekelijkheid gewoon een constructiefout door te weinig betondekking rond de ijzeren wapening, dat was gewoon slordigheid bij de constructie in 1936, namelijk geen klosjes onder de wapening gelegd voor het beton-gieten): wat we niet wisten, is dat in de klokkenvloer (dus de vloer die het gewicht van de vier klokken draagt) hele stukken waren waar geen intact stuk wapening meer aanwezig was: dat was niet van buitenaf zichtbaar en dat kon slechts worden geconstateerd en verholpen door tweemaal 23 meter hoge steigers te laten bouwen in de toren en de vloer open/weg te hakken.
Het SIM-plan (= een gesubsidieerd 6-jarig onderhoudsplan) dekt deels die kosten (pakweg 2/3 deel), maar donaties zijn welkom. ;D 

Oh ja, vergeten te vermelden: drie weken geleden is het orgel op hoofdpunten gestemd door een intonateur (= controle, alles in orde bevonden! ;D ) en zijn de verstopte pijpen door hem uit elkaar gehaald en schoongemaakt.
Ook bleek dat sommige pijpen door diverse oorzaken raar klonken (scheef staand, verstopt, ontstemd, tong zit niet goed) en dat is gecorrigeerd.
Wat we hebben gevonden zijn insecten, complete vlinders en vleermuizen in diverse onderdelen, maar ook complete.

Wat voor mij nieuw was, is dat het blijkbaar mogelijk is om met een ploeg vrijwilligers (...) alle membranen zelf te vervangen onder begeleiding en leverantie van de membranen van/door de orgelbouwer (orgelreparateur).
Áls de kerk nog een tijd open blijft, zou dit een mogelijkheid zijn om de betrouwbaarheid van het orgel te waarborgen omdat alle membranen zijn versleten en eigenlijk op instorten staan.
Nog een verrassing: als je op de eerste pagina's kijkt naar de totaalplaatjes van de orgelkast (dus waar alle pijpen op staan), zie je in het midden de (o.a. goudkleurige) grootste pijpen staan. Daarvóór staat ook een rijtje pijpen, maar dat zijn dummies (dus echte orgelpijpen maar zonder wind, ze staan daar zuiver voor het uiterlijk en de symmetrie). Verrassing! 8) ;D 

Organist is momenteel Jan Harmsen (maar die speelt maar eens in de zoveel weken, nadere info via mij).
De regelmaat is doorgaans dat hij in de even weken speelt op zondag in de mis van 17:00.

MYRYAD

Dank voor je uitgebreide info.
Ik heb regelmatig de oude Groninger kerken(route)bezocht en genoten van de orgels. Onder andere het Hintz orgel in Leens.

Heintje

Helaas moeten de beloofde foto's nog wat langer wachten, ik kom de wenteltrap in de toren niet meer op.

In de tussentijd heb ik wel een ander orgel (een hybride orgel, iets nieuws voor mij) van helemaal dood weer normaal spelend gekregen.
Dit orgel staat op de begane grond en dat is momenteel voor mij wel haalbaar.
De bron van de ellende in dat orgel heb ik nog niet opgespoord, als het weer gewoon speelt is die fout moeilijk te vinden.
Wordt vervolgd.

Tom!

Geluid is een van de meest overschatte eigenschappen van muziek.
--- E. Schönberger